Bệnh lậu là một trong năm bệnh hoa liễu cổ điển như tim la, hạ cam mềm, hột xoài và u hạt bẹn, bệnh lây qua đường dục tình, cấp tính hay mãn tính, do song cầu trùng gây nên, có tên khoa học là Neisseria Gonorrhoeae.
Bệnh lậu được biết từ lâu, được các thầy thuốc Hi Lạp quan niệm là bệnh của những người ăn chơi, chìm đắm trong lạc thú của thần vệ nữ. Năm 1300 người ta cho rằng bệnh lậu là bệnh đáy nóng (Chaude Pisse), trong đại chiến thứ nhất bệnh lậu thực sự bùng nổ trở nên đại dịch, đến đại chiến thứ hai và sự ra đời của Pénicilline bệnh lậu chính thức được ngăn chặn và giảm dần đến ngày bữa nay.
Năm 1897 bệnh được Neisser tìm ra, đó là vi khuẩn có hình hạt cà phê xếp thành từng cặp nên còn gọi là song cầu, có chiều dài 1,6cm, rộng 0,8cm, trên kính hiển vi, vi khuẩn bắt màu Gram âm. Lậu cầu rất yếu khi ra ngoài cơ thể, và chết nhanh ở nhiệt độ thường, trái lại lậu cầu sống rất mãnh liệt ở môi trường ẩm của thân thể, vì thế giao cấu vẫn là cách lây bệnh cốt tử. Tuy nhiên, lậu cầu cũng có thể lây qua vật dụng dùng chung.
cơ thể học và sinh lý bệnh
cơ thể học nam giới: niệu đạo của nam giới tương đối dài hơn đàn bà, nên chi bệnh lậu ở nam giới biểu lộ rầm rộ hơn, niệu đạo chia làm 2 phần gồm niệu đạo trước và niệu đạo sau, được ngăn cách bởi cơ thắt niệu đạo, có chiều dài từ 14 – 16cm.
Niệu đạo trước có nhiều hang, nhiều ngõ ngách đó là nơi trú ẩn của lậu cầu.
Niệu đạo sau càng phức tạp hơn cũng có nhiều ngóc ngách, xuyên qua tuyến tiền liệt, thông với túi tinh, ống dẫn tinh, mao tinh và tinh hoàn.
Ngoài ra, còn có tuyến Morgagni và tuyến Littre cũng thuận lợi cho lậu cầu sinh sôi và phát triển.
thân học phụ nữ: niệu đạo của nữ giới tương đối ngắn so với nam giới, khoảng 3cm, bởi vậy bệnh lậu ít rầm rộ hơn, có nnhiều tuyến quanh niệu đạo là nơi ẩn nấp của vi khuẩn như tuyến Skene, tuyến Bartholine ở 1/3 trước của môi lớn và môi bé.
Sau khi lậu cầu xâm nhập vào thân thể phê duyệt niệu đạo, vi khuẩn có xu hướng ưa thích tế bào mô bì trụ ở niệu mạc đường tiết niệu, đưa đến phản ứng viêm tại chỗ, kéo theo bạch cầu đa nhiễm đến để thực bào, từ đó trở nên tổ chức hoại tử trong quá trình viêm, được thoát ra ngoài theo nước đái, màu trắng hơi vàng gọi là tiểu ra mủ, vi khuẩn tiếp kiến phát triển và đi dọc theo chiều dài của niệu đạo, đi đến đâu gây viêm đến đó gây viêm tiền liệt tuyến, viêm túi tinh, viêm dịch hoàn ở nam giới, viêm ống dẫn trứng, buồng trứng ở nữ giới.
Triệu chứng lâm sàng
Về triệu chứng lâm sàng lậu ở nam và nữ có khác nhau, do niệu đạo của nam giới dài gấp 5 lần, thời đoạn cấp tính lậu ở nam giới có thuộc tính rầm rộ, còn ở nữ thì thầm lặng dễ bỏ qua, thành ra là nguồn lây nhiễm rất đáng quan hoài. thời kì nung bệnh làng nhàng 3 – 5 ngày, nhưng có thể kéo dài 2 – 3 tuần, thời gian nung bệnh càng ngắn thì bệnh càng nặng và thời kì càng dài bệnh nhẹ hơn.
Lậu ở nam:
thời đoạn cấp tính:
Sau thời gian ủ bệnh, bệnh nhân thấy hơi ngứa, nhồn nhột ở đường tiểu, sau vài giờ thì tiết ra chất dịch trong, sau đó đục dần rồi thành mủ, màu vàng hơi trắng. Tiếp theo đó, hai mép miệng sáo đỏ, sưng nề, khi đi tiểu bệnh nhân có cảm giác tiểu nóng rát, tiểu gắt, tiểu bốt, đau như dao cắt, mủ chảy càng ngày càng nhiều, trường hợp nặng có thể tiểu ra máu.
Toàn thân tuổi này bệnh nhân có thể sốt nhẹ, mệt mỏi, đau mình mẩy.
giai đoạn mãn tính:
Ở tuổi cấp tính nếu không được điều trị hoặc điều trị không hiệu quả, triệu chứng trên cũng giảm dần, nhưng vi khuẩn vẫn còn và chuyển sang giai đoạn mạn tính, vi khuẩn từ niệu đạo trước, xâm nhập sâu dần đến các tuyến và niệu dạo sau, để đấu sinh sôi và phát triển, các triệu chứng trên sẽ mất dần chỉ còn lại là tiểu ra giọt đục buổi sáng, và tăng lên khi cần lao nặng, thức khuya, uống rượu bia…
Lậu ở nữ: thời kì ủ bệnh thường rất khó xác định.
tuổi cấp tính:
Triệu chứng thường âm thầm, không rõ như nam giới. Theo thống kê có khoảng 97% không có triệu chứng, chỉ có 3% còn lại mới có triệu chứng tiểu rát, tiểu buốt, khó chịu.
giai đoạn mãn tính:
Không có triệu chứng gì đặc biệt, thường chỉ có huyết trắng, hoặc có những diễn đạt của biến chứng mà thôi.
Lậu ở trẻ lọt lòng: Trẻ bị viêm kết mạc mắt do xúc tiếp với dịch ở âm đạo của mẹ bị nhiễm lậu cầu lúc sanh, từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 21, mắt bé bị sưng phù, đỏ và có mủ vàng. Tình trạng này có thể phòng, bằng cách nhỏ mắt bằng Nitrat bạc lúc sanh. ngoại giả lậu ở đường sinh dục nam và nữ, lậu còn gây bệnh ở các cơ quan khác như lậu ở tim, khớp, cổ họng, amidan, lỗ đít, trực tràng…
Điều trị
Nguyên tắc điều trị: Lậu cầu cứ 15 phút phân chia một lần do đó lan nhanh. do vậy cần điều trị sớm.
Điều trị đúng thuốc – đủ liều.
Điều trị cả với người tiếp xúc sinh lý.
Điều trị cho nữ bao giờ cũng dùng thuốc và thời gian gấp đôi liều nam giới.
Chỉ được kết luận là khỏi bệnh khi cấy hai lần liên tục âm tính hoặc không còn tiết dịch niệu đạo với nghiệm pháp kích thích, (cho bệnh nhân cần lao nặng, thức khuya, uống rượu bia. Sáng hôm sau lấy dịch xét nghiệm lúc bệnh nhân chưa đi tiểu).
Điều trị: có thể dùng một trong các thuốc sau:
Thuốc tiêm:
Spectionmycine (Trobicin, Kirin) 2gr đói với nam, 4gr đối với nữ tiêm bắp một liều độc nhất vô nhị. Trường hợp bệnh kinh niên tiêm liên tiếp 2 ngày.
Ceftriaxime (Claforan) 1gr tiêm bắp độc nhất vô nhị.
Ceftriaxone (Rocephine) 250mg tiêm bắp độc nhất.
Cefoxitine 250mg tiêm bắp liều độc nhất.
Thuốc uống:
Unasyn 375mg uống 6 viên liều độc nhất vô nhị.
Azithromycin (Zithromax) 250mg X 4 viên uống liều duy nhất.
Tequin 200mg uống 2 viên (400mg) uống liều độc nhất vô nhị.
Điều trị lậu ở trẻ sơ sinh: Ceftriaxone 50mg/kg thể trọng, tiêm bắp liều duy nhất, tối da không quá 125mg. song song bôi mắt bằng mỡ Tetracycline 1% cách mỗi giờ một lần/ngày đầu, sau đó 8 giờ 1 lần trong 10 ngày.
Riêng điều trị lậu đối với trẻ nít, nếu trên 45kg thì điều trị như người lớn. Nếu dưới 45kg thì dùng ceftriaxone 125mg tiêm bắp liều độc nhất vô nhị, hoạc spectionmycin 40mg/kg thể trọng tiêm bắp liều độc nhất.
Theo dõi điều trị: Nếu điều trị đúng thuốc, đủ liều thì triệu chứng tiểu gắt, tiểu buốt, tiểu nhiều lần sẽ giảm nhanh sau 24 – 48 giờ, riêng tiểu ra mủ sẽ hết chậm hơn sau 48 – 72 giờ. Các triệu chứng chung sẽ biến mất hoàn toàn sau 5 – 7 ngày.
Phòng bệnh
Cho đến nay phương pháp dùng bao cao su được xem như là phương tiện độc nhất vô nhị để phòng bệnh lậu, tuy nhiên đó chưa phải là phương pháp đảm bảo tuyệt đối.
( Nguồn: theo baomoi.com)
Bệnh lậu: trình diễn.#, cách phòng tránh và phương pháp điều trị
Dạng Threaded