Thực trạng thị trường dược phẩm ở Việt Nam - Số liệu cập nhật tới hết 2010
 

Vị thế ngành dược
Theo đánh giá của tổ chức y tế thế giới (WHO), công nghiệp dược Việt Nam ở mức đang phát triển. Việt Nam đã có công nghiệp dược nội địa, nhưng đa số phải nhập khẩu nguyên vật liệu, do đó nhìn nhận một cách khách quan có thể nói rằng công nghiệp dược Việt Nam vẫn ở mức phát triển trung bình - thấp. Giống như các nước lân cận, ngành công nghiệp dược của Việt Nam phải chịu chuẩn nghèo. Bảo hiểm y tế không đủ và không đều cho người dân nên bệnh nhân phải trả nhiều hơn cho số thuốc mà họ cần. Điều này đã cản trở việc tăng trưởng mạnh của thị trường. Chính vì vậy cho đến năm 2010, chi tiêu cho y tế của Việt Nam chỉ chiếm 2% GDP.
Quy mô của ngành dược
Trong những năm qua, số dược phẩm ngày càng tăng, chứng tỏ ngành dược đã gia tăng đầu tư mạnh. Đa số doanh nghiệp dược đã tích lũy được nguồn vốn khá lớn từ việc gia tăng sản lượng tiêu thụ và một phần đến từ phát hành cổ phiếu huy động vốn, nhờ vậy mà các doanh nghiệp trong nước có đủ khả năng để tiếp tục đầu tư nâng cao năng lực sản xuất.

Năm Tổng tiền SX trong nước Trị giá thuốc nhập khẩu Bình quân/người
(1.000USD) (1.000USD) (1.000USD) (USD)
2005 817.396 395.157 650.180 9,85
2006 956.353 475.403 710.000 11,23
2007 1.136.353 600.630 810.711 13,39
2008 1.425.657 715.435 923.288 16,45
2009 1.696.135 831.205 1.170.828 19,77
2010 1.913.661 919.039 1.252.572 22,25
2016 ? ? ? 39.00

So sánh trị giá thuốc sản xuất trong nước giữa các năm

Năm Giá trị so sánh
2006 Đạt 475,403 triệu USD tăng 20% so với năm 2005.
2007 Đạt 600,63 triệu USD tăng 26,34% so với năm 2006.
2008 Trị giá thuốc sản xuất trong nước đạt 715,435 triệu USD, tăng 19,11% so với
năm 2007, đáp ứng 50,18% nhu cầu thuốc sử dụng.
2009 Trị giá thuốc sản xuất trong nước đạt 831,205 triệu USD, tăng 16,18% so với
năm 2008, đáp ứng được 49,01% nhu cầu sử dụng thuốc.
2010 Trị giá thuốc sản xuất trong nước đạt khoảng 919,04 triệu USD, tăng 10,57%
so với năm 2009, đáp ứng được 48,03% nhu cầu sử dụng thuốc trong nước.
Tổng giá trị tiền thuốc sử dụng là 1.913,66 triệu USD tăng 12,82% so với
năm 2009. Tiền thuốc bình quân đầu người trong năm đạt 22,25 USD/người,
tăng 2,48 USD so với năm 2009 (tăng 12,54%).
2011 - 2016 Dự báo tổng giá trị của thị trường ngành dược sẽ tăng trưởng khoảng 19%/năm
Các doanh nghiệp dược trong nước
Tính đến tháng 7 năm 2009, cả nước có 171 doanh nghiệp sản xuất thuốc, trong đó có 93 doanh nghiệp sản xuất tân dược, chiếm 54,4% và 78 doanh nghiệp sản xuất thuốc đông dược; ngoài ra có 6 doanh nghiệp sản xuất vaccin, sinh phẩm y tế. Trong đó tỷ lệ doanh nghiệp đạt chuẩn GMP - WHO là 53, chiếm 57%, 24 doanh nghiệp đạt GMP - ASEAN; chưa có doanh nghiệp sản xuất đông dược nào đạt GMP.
Các doanh nghiệp nước ngoài
Theo bộ y tế hiện có khoảng 500 doanh nghiệp nước ngoài cung cấp thuốc cho thị trường việt nam, trong đó lớn nhất là các hãng Sanofi-Aventis, GSK, Pfizer. Ba doanh nghiệp nước ngoài chuyên nhập khẩu và phân phối dược lớn là Zuellig Pharma của Singapore, Diethelm của thụy sỹ, Mega Product của thái lan. Ba doanh nghiệp này đang chiếm 50% thị phần thuốc trong nước và doanh thu đều > 1000 tỉ vnđ. Từ năm 2009 đến nay các công ty và đại lý nước ngoài đã được phép nhập khẩu trực tiếp các loại thuốc
Hệ thống phân phối
Do hệ thống phân phối được xây dựng được rộng khắp, từ các công ty cổ phần, công ty trách nhiệm hữu hạn cho tới các quầy thuốc thuộc trạm Ytế xã, nên thời gian qua dù phải chịu nhiều sức ép trước biến động kinh tế, nhưng thị trường dược vẫn khá ổn định. Hai kênh phân phối chủ yếu vẫn là thông qua bệnh viện và nhà thuốc. Mạng lưới phân phối thuốc vẫn chưa có sự chuyên nghiệp. Hoạt động của phần lớn doanh nghiệp dược trong nước còn dựa vào cơ chế ưu đãi của nhà nước như độc quyền nhập khẩu, hay được giao phụ trách và khai thác các chương trình quốc gia hay của địa phương. Trong khi các công ty cấp tỉnh chủ yếu phân phối các mặt hàng dược phẩm trong địa bàn, nên mặt hàng không có nhiều sự đa dạng, lợi nhuận thấp. Hệ thống phân phối của các công ty dược Việt Nam còn chồng chéo, tranh giành thị trường, mua bán lòng vòng của nhiều doanh nghiệp dược trong nước, trong khi đó, các công ty dược đa quốc gia tham gia thị trường một cách bài bản. Theo cục quản lý dược, hiện nay trên cả nước có khoảng >45.000 nhà thuốc tập chung chính ở 2 thành phố lớn là Hà Nội (> 3000 nhà thuốc), HCM (> 5000 nhà thuốc).
Nhân lực
Nhân lực dược phân bố không đồng đều giữa các vùng/miền, tỉnh/thành, giữa cơ quan quản lý nhà nước và các cơ sở sản xuất kinh doanh, nhân lực dược tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội, Tp. Hồ Chí Minh. Chỉ riêng 2 thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đã có 7.328 DSĐH chiếm 48.37% so với toàn quốc


Dược sỹ Năm 2006 2007 2008 2009 2010 Nhu cầu 2020
DSĐH (1) 9458 9075 12777 13846 13741 22653
DS sau ĐH (2) 963 1089 1146 1330 1409 3800
Tổng (1+2) 10421 10164 13923 15176 15150 26453
Bình quân số DSĐH
vạn dân 1.2 1.19 1,5 1,77 1,76 ?

nghe mà chua xót . Với cái cách quản ly và điều hành lỏng lẻo như ngày nay chắc còn phải lâu lâu mới tiến bộ được

Bài viết hay quá !

Từ thực trạng trên có thể rút ra một số nhận định sau:
1. Tiềm năng phát triển của ngành dược là cao (~ 19%/năm), ổn định (không chịu tác động của khủng hoảng kinh tế). Trong 10 năm tới ngành dược vẫn sẽ là một ngành có khả năng sinh lời tốt cho các nhà đầu tư, đồng nghĩa với đó sinh viên trường dược sẽ vẫn "có giá", dược sỹ vẫn sẽ là nghề "hot" trong xã hội.
2. Quản lý về nhà nước về ngành dược sẽ vẫn còn nhiều bất cập trong thời gian tới, không tạo ra được động lực cho các đối tượng quan tâm đầu tư vào ngành. Những ưu đãi về luật, thị trường cho các đơn vị dược phẩm của nhà nước vẫn được duy trì và khó tạo ra sự đột phá. Tuy nhiên, số liệu về số lượng tập đoàn dược vào Việt nam (500 tập đoàn) lại chỉ ra rằng các tập đoàn này rất quan tâm đến thị trường việt nam và họ đã biết cách "lách luật" để tồn tại ở thị trường này. Hệ quả có thể sẽ là 50% thị phần dược phẩm việt nam sẽ do các đơn vị này chiếm lĩnh (chủ yếu là các thuốc đặc trị mà trong nước khó có thể sản xuất được).
3. Thị phần phân phối gần như chắc chắn sẽ chỉ là sân chơi của các tập đoàn nước ngoài, tiêu biểu như Zuellig Pharma của Singapore, Diethelm của thụy sỹ, Mega Product của thái lan. Nếu không có sự đột phá nào về mặt chính sách, cũng như sự sáng tạo của các doanh nghiệp phân phối dược phẩm việt nam thì điều này sẽ rảy ra trong 2-3 năm tới mà thôi.
4. Nhân lực ngành dược tới 2020 vẫn sẽ là một bài toán lớn về sự thiếu hụt, sự phân bố không đồng đều. Điều này tạo ra sự mất cần bằng về nguồn lực phụ vụ cho các địa phương, đồng nghĩa là các địa phương chỉ có thể tham gia vào hoạt động phân phối chứ khó có khả năng tham gia vào việc nghiên cứu, sản xuất. Mình lấy một ví dụ, ở Hòa Bình số lượng dược sỹ đại học của tỉnh chỉ đếm trên đâu ngón tay (theo số liệu của những người trong ngành ở Hòa Bình thì chỉ có 2-3 dược sỹ đại học còn chủ yếu là trung dược, chuyên tu, cử tuyển vv...). Điều này khiến cho hoạt động chính của ngành dược ở đó chỉ chủ yếu phân phối lại từ các sản phẩm từ Hà Nội và các tỉnh khác, chất lượng ngành dược phục vụ người dân cũng giảm đi nhiều.

câu hỏi đặt ra là:
1.Dược sĩ nào sẽ về địa phương công tác, tỉ lệ bao nhiêu % ?
2.Các Dược sĩ bám trụ tại HN hoặc Tp HCM chiếm bao nhiêu % ?
3.Dược sĩ mới ra trường sẽ theo con đường TDV để kiếm tiền mưu sinh hay hoạt động trong những lĩnh vực chuyên môn ?

hi em nghĩ dược sĩ về quê bây giờ cũng khá đông nhưng ko thể quá 15% được
số còn lại thì phải ở bám trụ thui , còn nganh tdv vẫn là ngành tuyển nhiều nhất vì nó ko quá yêu cầu bằng cấp , các lĩnh vực khác toàn đòi hỏi kinh nghiệm , mệt .

ở đâu có thể phát triển thì ở đấy có Dược Sĩ:tungtang:

Dear Bin,
Câu hỏi 1 và 2 trong bài viết có đề cập một số thông tin "Chỉ riêng 2 thành phố Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh đã có 7.328 DSĐH chiếm 48.37% so với toàn quốc" vậy còn lại 51.63% sẽ phân bố cho 61 Tỉnh/Thành phố còn lại. Số liệu cụ thể cho từng tỉnh/thành có lẽ cũng không quá quan trọng.
Còn câu hỏi 3, mình xin đưa quan điểm cá nhân của mình thế này. TDV cũng là một nghề của dược sỹ, một hoạt động chuyên môn trong ngành dược. Không nên đặt nghề TDV ra khỏi hoạt động chuyên môn của ngành dược. Nhất là trong bối cảnh kinh tế việt nam bây giờ, nghề TDV đã giúp ích rất nhiều cho các tân sinh viên (>60% sinh viên tìm được việc là TDV), tạo ra thu nhập tốt, giúp ngành dược phát triển (ít nhất là góc độ kinh tế). Còn các hoạt động chuyên môn khác TDV thì liệu có đất dụng võ ở Việt nam. Đầu tư để nghiên cứu thành công một loại thuốc trong ngành dược diễn ra trong nhiều "phase", mỗi "phase" này tốn kém cả 10 triệu USD. Đầu tư nghiên cứu và sản xuất ở ngành dược vẫn rất khó và rủi ro cho các nhà đầu tư. Đây là một thực tế khách quan khó thay đổi trong thời gian tới.

--------------------------------
Bài viết của mình nhằm giúp các bạn sinh viên, những người hoạt động trong ngành dược có thêm thông tin, thêm nhiều góc nhìn về ngành dược. Từ những trao đổi của các bạn về thực trạng và nhận định để tiếp tục đề xuất một số ý tưởng về giải pháp cho ngành dược. Đứng trên quan điểm là cộng đồng dược chứ không đứng trên quan điểm nhà nước về quản lý dược (tạo động lực thúc đẩy phát triển, phát triển nguồn nhân lực, đầu tư nghiên cứu vv...).
Mong các bạn tiếp tục đóng góp thêm những trao đổi. Bài viết lần sau, Mình sẽ đề xuất một giải pháp cho ngành dược đứng trên quan điểm cộng đồng dược.

hihi em rất tán đồng quan điểm với anh ntt

Dear Miho,

Chắc hầu hết các mọi người đều có cùng chung suy nghĩ như bạn :chopchop: